با ورود شیوه‌های نقاشی اروپایی در دوران قاجار، هنر نگارگری سنتی ایران نیز در مسیر تازه‌ای افتاد. استادان و هنرآموزان عرصه سنت، تلاش کردند با کاربست شیوه‌های نوین بر بنیان اندیشه‌های کهن و بهره‌گیری از دستاوردهای هنر نگارگری در ادوار قبل، هنر تصویری ایرانی را در بستری نو هدایت کنند. حسین خطایی از شاخص‌ترین هنرمندانی است که اصول این هنر کهن را نزد میرزا آقا امامی در طول مدت قریب به بیست‌وشش سال آموخت و ممارست و تمرین بسیارش سبب شد بعدها به یکی از استادان بنام در عرصه هنر نگارگری بدل شود.

تابلوی پیش رو با عنوان «شیخ‌صنعان»، یکی از آثار قابل توجه خطایی است که با ظرافت بسیار این قصه را تجسم بخشیده است. قصه شیخ‌صنعان از موضوعات مورد توجه نگارگران بوده و بارها به شیوه‌های گوناگون تصویر شده است. هنرمند با انتخاب کادر عمودی به تبعیت از سنت نگارگری فضای تصویری را در تناسبات کتاب سامان بخشیده است. گویی این اثر، صفحه‌ای از کتاب روزگار است که اکنون در قاب جای داده شده است. خطایی تلاش کرده در تجسم تمامی المان‌های تصویر، روح نگارگری سنتی ایران را جاری و ساری نگه دارد. خطایی صحنه اصلی را در کادری با فرم محرابی قرار داده که با گل‌هایی طلایی و زمینه لاجوردی تزیین شده‌اند. علاوه بر این، حاشیه نقاشی نیز در بستری نو مجسم شده است.

تمامی این موارد نشان‌دهنده چیره‌دستی فوق‌العاده و ذهن خلاق و نوآور حسین خطایی است و اثر حاضر از نمونه‌های کم‌نظیر و پرکار خطایی به حساب می‌آید.

حسین خطایی (1353-1286)

حسین خطایی، نقاشی را نزد میرزا آقا امامی آموخت و بیش از 20 سال در کارگاه استاد مشغول به کار بود و پس از آن کارگاه شخصی خود را دایر کرد. او در رشته‌های مختلف نقاشی همچون نگارگری، طلاکوبی، نقره‌کوبی، تذهیب، برجسته‌کاری، معرق سوخت، طراحی نقشه قالی و کاشی مهارت داشت. آثار خطایی در موزه های ایران و دیگر کشورها محفوظ است.