ابوالقاسم سعیدی در اثر حاضر با بیان خلاق، روایتی منحصر به‌فرد از طبیعت‌‌پردازی مدرن ایرانی را به تماشا گذاشته است. غلبه رنگ‌های چشم‌‌نواز سبز، طراوت طبیعت را دو‌چندان کرده و بر تأثیرگذاری بصری کار افزوده است. این تابلو از مجموعه طبیعت‌بیجان‌های سعیدی نمونه‌ای استثنایی در میان آثار اوست. ترکیب‌بندی تصویر با خطوط موازی تونالیته‌های سبز، گلدان گل و ظرف میوه را محصور کرده‌اند. در میانه اثر ضربه‌قلم‌های سیاه در فضای سبز تیره به وضوح تداعی‌کننده خوشنویسی ایرانی هستند. به نظر می‌رسد کلماتی خوانا نیز در این بین وجود داشته باشد و همین رفتار هنرمند، تابلوی حاضر را به نمونه‌ای ویژه بدل کرده است.

سهم قابل توجهی از طبیعت‌‌پردازی مدرن در هنر ایران را باید به درستی به ابوالقاسم سعیدی اختصاص داد. نقاش علاوه بر انتخاب خاص و دقیق رنگ، معمولاً توجه ویژه‌‌ای به ارتباط درست اشکال رنگی و هستی‌‌شناسی طبیعت دارد. رفتار شکوهمند هنرمند با طبیعت نتیجه تصرفات خردمندانه او در ساحت منظره و هم‌کلامی انسان با چشم‌اندازهای خیال‌‌انگیز است.

نقاشی فرم‌گرا و توجه به اشکال هندسی کوبیستی که شاکله اصلی بسیاری از جریان‌‌های هنری مدرن دنیا را در اوایل سده بیستم تشکیل می‌دهد، در ایران نیز تا پیش از تجارب ابوالقاسم سعیدی، به نمونه‌‌های غربی و آثار معمولاً هندسی محدود می‌‌شود که در بسیاری از آن‌ها رنگ و هویتی از آن خود ساخته، نمی‌توان سراغ گرفت. اما بازخورد حجم‌‌گرایانه سعیدی که با گذشت زمان به آبستره‌‌های هندسی گرایش یافت، در نوعی از دوایر رنگی درهم و سطوح و لایه‌‌هایی که از پی هم طلوع می‌‌کنند، جلوه‌‌گر می‌شود. رنگ‌‌های پرکنتراست آبی، سبز و نارنجی در کارهای سعیدی، انگیزه آفرینندگی طبیعت و ذات سبز آن را دو چندان می‌‌کند. نقاشی‌‌های سعیدی با نقض هر نوع تعریف کلاسیکی از طبیعت، آغازگر راهی تازه و متفاوت از شناخت طبیعت، در هنر مدرن ایران هستند.

سعیدی با تجاربی در نقاشی فیگوراتیو و تا حدودی مردمی در دهه 1960 وارد عرصه جدی فعالیت هنری خود شد. وی به تدریج مجذوب رنگ‌‌های درخشان شده و با تأثیرپذیری از اقلیمی که ذهن و روحش را پرورانده، دوره مهم و ماندگار خود، یعنی ساخت طبیعت‌های سبز و رنگین را آغاز کرد. «خورشید فروزان ایران همواره در کارهایش حضور دارد، گاهی در دایره‌ای سرخ و زرد مشتعل شده و زمانی با روشنایی بی‌‌دریغی از برگ‌‌ها و گل‌‌های انبوه با رنگ‌‌های درخشان و پرجلا، بدون حضور، ساطع می‌‌شود. با دیدن چنین منظره‌‌ای، آفتابی مشرقی که در ورای آن درگذر است، حس می‌شود. سعیدی در این آثار خود، باغ‌‌های گم‌شده ایرانی در کاشان، شیراز و بیدزاران اراک را پیش چشم ما می‌نشاند، بهشتی از رنگ‌های آرام‌بخش و فراغت‌‌انگیز که همان‌قدر از باغ‌‌های ذهن زاده می‌‌شود که از گل و بته فرش‌ها و برگ مینیاتورهای درون کتاب‌های قدیمی و هم از درون قاب و قدح‌های منقوش ری و نیشابور».^[1]

ابوالقاسم سعیدی به عنوان یکی از مهم‌‌ترین خاطرات تاریخ هنر مدرن ایران، سال‌هاست که دور از ایران، در پاریس زندگی می‌‌کند. با این حال دلبستگی او به فرهنگ ایرانی را حتی در آثار متأخرش می‌‌توان مشاهده کرد. وی رنگ را می‌ستاید و در پس ذهنش سخت دلبسته طبیعت ناب ایرانی است. به قول آیدین آغداشلو: «دنیای ابوالقاسم سعیدی، دنیای یک باغ با طراوت است. باغی پر از درختان تبریزی، پر از گل‌‌های زیبا که به آن معنا می‌‌دهد. او این باغ را به زبانی ترجمه می‌‌کند که زبانی جهانی اوست».

1. مجابی، جواد. سرآمدان هنر نو، به نگار، 1393: ص67.

ابوالقاسم سعیدی (متولد 1304)

ابوالقاسم سعیدی از مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس (بوزار) فارغ‌التحصیل شد (1334). آثارش را از سال 1333 تا 1340 در سالن نقاشان جوان و نمایشگاه‌های بزرگ سالانه در پاریس به تماشا گذاشت و جایزه نقاشان را از آن خود کرد (1338). آثارش در چند دوره بینال تهران نیز به تماشا درآمد و موفق به کسب جایزه وزارت فرهنگ و هنر در دومین بینال (1339) و جایزه بزرگ پنجمین بینال (1345) شد. آثارش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی دیگری در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده است. وی از سال 1329 تاکنون در پاریس اقامت دارد و در دهه پنجاه برای انجام چند سفارش نقاشی برای سازمان رادیو و تلویزیون، بانک مرکزی، تالار رودکی و دانشگاه شیراز و اخیراً برای برپایی نمایشگاهی انفرادی به ایران آمده است.