امضا: «اسپهبد 68» (بالا چپ)
ترکیب‌مواد روی بوم
70×100 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1368

علیرضا اسپهبد نقاش رازها، نشانه‌ها و استعاره‌هاست. در کارهای او فاصله انسان و حیوان آن‌قدر کم می‌شود که گاه به هم رسیده و در هم ادغام می‌شوند. او، در مقدمه تنها کتابی که از نقاشی‌هایش منتشر شده، با اشاره به تنگناهایی که برایش ایجاد شده، می‌گوید: «من این واقعیت را همچون تعهدى پذیرفته‌ام كه بى‌تفاوت و خنثى نمانم كه از نقاشى تنها زینت دیوار نسازم و همه توانایى‌هایم را صرفاً در نمایش توانمندى هدر ندهم. دلمشغولى من همیشه این است؛ در جهانى كه آدمى در تلاش حماسى خود در كار خلق روابط انسانى، پاى بر زمین استوار كرده است؛ هنر، این والاترین شیوه زیست آدمى، چه براى من نقاش و چه براى شماى بیننده، چه دارد و چه خواهد داشت، اگر فریب بازى با فرم و ساختار و ابزار، آن را از هنرمند و انسان تهى كند».

اسپهبد نقاشی مستقل بود که بی‌اعتنا به جریان‌های هنر روز، دغدغه انسان و آزادی را در آثارش منعکس می‌ساخت. مطالعه و شناخت آثار او بدون تحلیل بعد تاریخی و اجتماعی زمانه‌اش امکان‌پذیر نیست. وی در پی نمایاندن هویتی بود که در نگاه شخصی‌اش به جامعه شکل گرفته و از زبان نقاشی برای روشنگری استفاده می‌کرد. نقاشی‌های مفهوم‌گرا و گاه حزن‌انگیز علیرضا اسپهبد، صحنه‌هایی برآمده از استعاره‌هایی رازگونه‌اند. بیان سوررئالیستی همراه با بن‌مایه‌های برآمده از تفکرات اگزیستانسیالیستی درباره موجودیت انسان، تمامی آن چیزی است که نقاش بدان توجه دارد.

اسپهبد که هنر را والاترین شیوه زیست آدمی می‌دانست، به دنبال بیان مفاهیم چالش‌برانگیز از ماهیت وجود، به تمثال‌سازی‌های اسطوره‌ای توجه داشت و در این مسیر، ذهن مخاطب را به ساخت روایت‌هایی گروتسک‌وار سوق می‌داد. تأکید بر بیان امر ناپیدا با ساختاری مفهوم‌گرا، سبب شده هنر او را هنری متعهد بنامند که تصویر را از مرز نقاشی صرفاً تزیینی به پیش می‌راند و با آشنایی‌زدایی از پیکره‌های تلفیق شده در فضاهای غریب، مفاهیمی سوبژکتیو را بر ابژه‌های آشنا برتری می‌بخشد.

مفهوم آزادی یکی از بنیادی‌ترین دغدغه‌های نقاشی‌های اسپهبد است. آزادی از بند خود، از بند جامعه، از بند افکار پوسیده و رها شدن در جهانی تازه و نو، محوریت نقاشی‌های او را شکل می‌دهند. در اثر پیش‌رو ضربات قلم‌مو با حرکات متقاطع، استفاده از رنگ‌های محدود به اثر حالتی از یک طراحی بخشیده و تصویر را در مرز میان حقیقت و خیال، معلق نگه می‌دارد.

علیرضا اسپهبد (1385-1330)

علیرضا اسپهبد در هنرستان هنرهای زیبای تهران تحصیل کرد (1350-1346). دوره لیسانس گرافیک را در هنرکده هنرهای تزیینی گذراند (1354-1350). اولین بار در سال 1354 مجموعه‌ای از نقاشی‌هایش را در گالری سیحون به نمایش گذاشت. سپس به انگلستان رفت و در کالج سلطنتی هنر مدرک فوق‌لیسانس چاپگری گرفت (1356). پس از بازگشت به ایران به طراحی گرافیک و تصویرگری برای مجلات مشغول شد. مجموعه‌ای از نقاشی‌ها و طرح‌هایش در کتابی منتشر شد (1377).