امضاء: «معتبر M.Motabar اردیبهشت 1355» (پایین چپ)
رنگ‌‌روغن روی بوم
120×80 سانتی‌متر
تاریخ اثر: 1355

منوچهر معتبر که بیشتر به سبب طراحی‌های فیگوراتیوش شناخته می‌شود، در دهه پنجاه بیشتر دلبسته طراحی و نقاشی از فضاهای شهری و طبیعت بوده و در آثارش کمتر جنبه روایی دیده می‌شد. از همین رو، رنگ در نقاشی‌های او، حضوری حداقلی و تنها به عنوان تمهیدی برای جذب نگاه بیننده در ترکیب‌بندی دارد و در عوض برای بیان تصویر از خط و طرح استفاده می‌کند.

در اثر حاضر، معتبر بر خلاف کارهای خطی تیره منسجم و کنتراست‌های شدید و رنگ‌های کدر و تیره که در سه دهه اخیر در آثارش حضوری ثابت پیدا کرده‌اند، پرداختی واقع‌گرایانه به سوژه‌ای آشنا دارد. با این وجود همچنان غلبه عنصر خط، ویژگی اصلی کار اوست. تصویر پیش روی بیننده، دیواری سفید و بخشی از یک تک‌درخت است که ساده و فاقد عمق است، اما نیمه بالایی تصویر با پس‌زمینه خاکستری ساختمان‌ها، دودکش، آنتن و شیروانی‌ها طیفی هندسی را تشکیل می‌دهند. تک‌درخت داخل حیاط به زیبایی، خانه را از بقیه منظره جدا می‌کند.

در کمتر آثار نقاشی معتبر از فضا و معماری شهری می‌توان چنین آرایش ساده‌ای از خطوط افقی و عمودی را در هماهنگی با حرکات اریب در عمق مشاهده کرد. ترکیبی که در آنها همه عناصر عمودی تصویر از درخت گرفته تا دودکش و آنتن، به گونه‌ای نامحسوس از ساختما‌ن‌ها و دیوارها جدا می‌شوند و با خطوط محیطی و درختان پس‌زمینه درهم می‌آمیزند و همه چیز به بدیهی‌ترین شکل ممکن دیده می‌شود، بی‌آنکه نقاش در پرسپکتیو تابلو اغراقی کرده باشد.

معتبر در این اثر تلاش می‌کند تا با ایجاد فضایی حساب‌شده، بیننده را به تماشای برشی از زمان و مکان با حس و تجربه فردی خود دعوت کند. موضوع کار معتبر بریده‌ای از جهان است که به گونه‌ای چشم‌نواز معادل‌های عینی و ذهنی را از دیدگاه او با هم درمی‌آمیزد و پیش روی مخاطب می‌گذارد. به همین سبب برای معتبر نقاشی و طراحی بیش از هرچیز یک فرآیند آفرینش است، هرچند مفاهیم مستتر در فرآیند کاری او مفاهیم اجتماعی‌اند و از جهاتی هم‌نوایی هوشمندانه‌ای با محیط مادی، زندگی شهری پیرامون و زیست هنرمند دارند.

منوچهر معتبر (متولد 1315)

منوچهر معتبر در رشته زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه شیراز تحصیل کرد (1335). سپس دوره لیسانس نقاشی را در دانشکده هنرهای زیبای تهران گذراند (1345-1337). مدتی در بخش گرافیک وزارت فرهنگ و هنر مشغول کار بود (1340). در سال‌های 1350 و 1356 دوره‌هایی را در جامعه هنرجویان نیویورک گذراند و در رشته آموزش هنر از دانشگاه ایندیانا فارغ‌التحصیل شد (1359-1357). وی اولین نمایشگاه انفرادی خود را در دانشکده هنرهای زیبای تهران برپا کرد (1342) و از آن پس آثارش بارها در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده است. در سال 1385 نمایشگاه و مراسم بزرگداشت او در موزه امام علی برگزار شد. معتبر در سال 1377 از سوی شورای ارزشیابی هنرمندان کشور مدرک درجه یک هنری (معادل دکترا) را دریافت کرده است.