امضا: « S.Melkonian 2016 »، (پشت اثر)
اکریلیک روی بوم
107×122 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1395

عنصر خط و توجه به قابلیت‌های آن در شکل‌گیری فرم اثر نقاشی، در تمامی ادوار مختلف کاری‌ سیراک ملکونیان نقشی اصلی و اساسی دارد. رنگ و فضاسازی حاصل از ترکیب‌های مختلف رنگی، اصولاً تنها در خدمت به خط – این اصلی‌ترین و ساده‌ترین عنصر تجسمی – معنا می‌یابد و هم‌نشینی رنگ‌های هارمونیک و گاهی خاموش، تنها برای قوت بخشیدن به خطوط نقش‌بسته بر اثر است که به کار گرفته می‌شوند.

بدین جهت آثار ملکونیان را می‌توان ترکیب‌بندی‌های خطی دانست که در تقسیم‌بندی تابلو به بخش‌های مختلف، نوعی از انتزاع خطی را شکل می‌بخشند که از کمینه‌گرایی مدرنیستی نشأت گرفته است. با این حال دو ویژگی خاص دیگر در آثار ملکونیان وجود دارد: نخست تأثیرپذیری او از طبیعت و دوم نگرش‌های اکسپرسیونیستی در فرم و ضربه‌قلم‌ها و ترسیم خطوط متقاطع.

ملکونیان سفرهای مختلفی در طبیعت بکر ایران به‌خصوص اقیم‌های کویری داشت و دیدار این مناطق برای او چنان شگفت‌انگیز بود که در چندین دهه در آثارش به بیان‌های مختلف بازتاب یافت. طبیعت در آثار ملکونیان نه از وجه رئالیستی بلکه در بیانی انتزاعی و به دور از جزءنگری نمایان می‌شود. از عناصر مختلف طبیعت، زمین به عنوان مأمن حیات بشری، نقش اصلی را برعهده دارد که در تقسیم‌‌بندی خطوط متقاطع و گاهی در هم‌نشینی با آسمان، نمایان می‌شود. در عین حال نگرش به زمین و بیانگری آن، در جهان ملکونیان از زبانی اکسپرسیونیستی برخوردار است و از این رو هنرمند، زمین طبیعی را به معنایی درونی و خوانشی عاطفی فرا می‌خواند و در تجسم بخشیدن به آن، تجربه زیسته و منحصر به‌فرد خود را دخیل می‌کند. این نگاه سبب شده ترکیب‌بندی‌های آثار ملکونیان از تقاطع خطوطی شکل گیرد که با نیم‌نگاهی به تقسیم‌بندی‌های زمین در طبیعت، نگرشی اقلیم‌شناسانه از انتزاع را فرم دهند که خاص ملکونیان و بیان شخصی او از سرزمین مادری، خاطرات زیسته و تجربه حضور در زندگی است.

سیراک ملکنیان (1403-1309)

سیراک ملکنیان در نوجوانی از آموزه‌های مارکو گریگوریان بهره گرفت. برای نخستین بار اثری از او در نمایشگاه سالانه انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی به نمایش درآمد (1329) و اولین نمایشگاه انفرادی خود را در گالری استتیک برپا کرد (1336). از آن پس آثارش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمد. از اعضای مؤسس گروه آزاد نقاشان و مجسمه‌سازان بود (1353). وی موفق به کسب جایزه بزرگ اولین بینال تهران در سال 1337 شد. ملکنیان در کانادا اقامت داشت و در همان‌جا درگذشت.