امضاء: «بهمن جلالی 86» (پایین راست روی عکس)
عکس و آیینه
100×100 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1386
تک‌نسخه

اثر حاضر از مجموعه «تصویر خیال» به دوره‌ای بسیار مشهور از آثار بهمن جلالی تعلق دارد که هنرمند، متأثر از عکاسی دوره قاجار، عکس‌هایی در ترکیب با آیینه پدید آورد. جلالی در دهه 1370 مطالعاتی جدی و ارزشمند را بر مجموعه‌ای از عکس‌های آلبوم‌خانه کاخ موزه گلستان آغاز کرد. نتیجه این مطالعات به گردآوری و اصلاح نگاتیوهای شیشه‌ای مجموعه کاخ گلستان انجامید و در نهایت این عکس‌ها در کتابی با عنوان «گنج پیدا» منتشر شد. جلالی تحت تأثیر چنین فضایی است که در برخی از آثار متأخر خود، از جمله اثر پیش‌رو، عکس را با آیینه ترکیب کرده است. او که پیرو این مطالعات به خوبی از زیبایی‌شناسی عکاسی قاجار آگاهی یافته، متأثر از این میراث تصویری، دست به خلق آثاری می‌زند که به نوعی می‌توان آن را خوانش و تأویلی معاصر از جریان عکاسی قاجار دانست. استفاده از زمینه آیینه هم اشاره‌ای است به جنبه تزیینی عکس در روزگار خودش و هم با انعکاس تصویر بیننده در آن می‌تواند نوعی امکان نگاه مقایسه‌ای بین گذشته و حال را میسر سازد.

در این عکس، بخش‌هایی از چهره یک زن قاجاری دیده می‌شود که از یک صفحه مخدوش شده، نمایان شده است. هنرمند بخش‌هایی از عکس اصلی را پوشانده و بخش‌هایی را رنگی کرده است. بسیاری از آثار این مجموعه بهمن جلالی، از جمله اثر حاضر را می‌توان به نوعی از آن خودسازی دانست. ترکیب آیینه با تصویر فیگور سنتی به طور طبیعی جلوه‌ای مفهومی و پست‌مدرن به این آثار می‌بخشد که توجهات زیادی را به خود جلب کرده و از همین رو این سری آثار جلالی بارها در حراج‌های بین‌المللی ارایه شده است.

بهمن جلالی (1388-1323)

بهمن جلالی در رشته اقتصاد و علوم سیاسی در دانشگاه ملی تحصیل کرد (1349-1345). از همان دوران به عکاسی روی آورد و در مسابقه عکس جوان آماتور برنده جایزه شد (1349). به همکاری با مجله تماشا وابسته به سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران (و بعدها مجله سروش) پرداخت که تا زمان بازنشستگی ادامه یافت (1375). اولین نمایشگاه انفرادی خود را در تالار قندریز برپا کرد (1350). دوره عکاسی جان ویکرز انگلستان را گذراند (1354). همزمان با انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق به عکاسی از وقایع اجتماعی پرداخت. وی در سال 1358 با همکاری احمد عالی، رشته کارشناسی عکاسی را در دانشکده صدا و سیما راه‌اندازی کرد و در تأسیس موزه عکسخانه شهر نقش داشت (1374). آثار جلالی در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده است.