امضا: «یعقوب امدادیان 85» (پایین چپ)
اکریلیک روی بوم
100×100 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1385

یعقوب امدادیان هنرمند منظره‌نگار ِانتزاع‌گراست. نقاشی‌های او فراتر از آن است که به ترکیب توأمان امپرسیونیسم و کوبیسم محدود شود. مسیری که او به سمت انتزاع رفته، برپایه مسیر نقاشانه‌ای است که طی کرده است. در سال 1353 دو سال پیش از آن‌که با درجه فوق‌لیسانس در رشته گرافیک از دانشکده هنرهای تزیینی فارغ‌التحصیل شود، نمایشگاهی از آثارش با موضوع طبیعت در گالری سیحون برگزار کرد. علاقه‌اش به طبیعت را از همین نمایشگاه آغازین او می‌توان به خوبی دریافت.

دلبستگی او به نقاشی از طبیعت در کارهای بعدی هم تداوم یافت. در خرداد 1374 در ماهنامه تصویر (شماره 4) آثاری از او منتشر شد که روند کاری‌اش را تا آن زمان نشان می‌داد که رفته‌رفته به سمت کارهایی با چینش و ترکیب‌‌بندی کوبیستی می‌رفت. امدایان فضای بوم نقاشی‌هایش را به چهار، پنج و یا شش قسمت افقی تقسیم می‌کرد و سپس بخش بالایی اثر را به سوژه، مثلاً خانه‌های روستایی اختصاص داده و باقی تقسیمات پایینی را با فرم‌های انتزاعی و رنگ می‌پوشاند. در واقع منظره در آثار او همواره سوژه اصلی بوده است. رفته‌رفته کشتزارها، شالیزارها، بیابان‌ها و خانه‌هایی در کنار مزارع و باغات، در کارهای او محو و بدل به لکه و بافت و فرم شدند. در واقع تفاوت دو بخش رئالیستی در بالا و انتزاعی در پایین در طی این سه دهه از بین رفت و اتمسفر نقاشی او به فضایی یکدست بدل شد؛ او منطق رنگ‌گذاری امپرسیونیستی را حفظ کرد اما انتزاع را به جای رئالیسم برگزید. امدادیان منظره را تا حدی پالایش داد که به یک ترکیب معمارانه دست یافت. در کارهای اخیر هم فضای بالای اثر همچنان دارای نقش‌هایی درخت‌مانند است که تمرکز بیننده را به سمت بالای کادر سوق می‌دهد.

اثر حاضر در ادامه‌ روند تثبیت‌شده نقاشی‌های اوست. ترکیب و چینش رنگ و فرم در کادری به اندازه و شکل مربع بسیار سخت و دشوار و محدود است و دست هنرمند را در چیدمان رنگی و فرمی می‌بندد. اما اهمیت کار یعقوب امدادیان در این است که در دام چنین محدودیتی نمی‌افتد و ساختار نقاشی‌اش را در این فرم دشوار و محدود، گسترش می‌دهد. او برای این کار رنگ را در کلیت اثر به چرخش درمی‌آورد تا محدودیت فضای بوم مربع‌شکل به ریتم و فرم اثر آسیب نرساند.

در آثارش معماری فرم و رنگ و داربست فضای سطوح تخت، بیننده را به یاد ترکیب‌بندی نگارگری ایرانی می‌اندازد که از فرش تا عرش به صورت یکسان در برابر بیننده گسترده شده است. امدادیان با امتداد فضا از پایین به بالا، فضای چینش و ترکیب‌بندی‌ خود را می‌سازد. اما در اثر حاضر، او برای ساخت ترکیب‌بندی در کناره‌های چپ و راست بوم، پهنه وسیع رنگ را به کار می‌گیرد. به دلیل آن‌که او معمولاً از دو یا سه رنگ در پالت رنگی هر تابلو استفاده می‌کند، رنگ‌ها اغلب به صورت محدود و سرد استفاده شده تا انرژی رنگ هجوم‌بَرنده و غالب نباشد و آرامش اثر و چرخش و دَوَران رنگ به خوبی دیده شود.

یعقوب امدادیان (متولد 1327)

یعقوب امدادیان در هنرستان هنرهای زیبای میرک تبریز و سپس هنرستان هنرهای زیبای تهران آموزش دید (1348-1345). در مقطع لیسانس نقاشی (1352-1348) و فوق‌لیسانس طراحی گرافیک (1355-1352) از هنرکده هنرهای تزیینی فارغ‌التحصیل شد. اولین نمایشگاه انفرادی خود را در خانه آفتاب تهران برپا کرد (1350) و از آن پس آثارش در نمایشگاه‌های گروهی و انفرادی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده است. امدادیان در سال‌های 1356 تا 1358 مسؤولیت ساماندهی انتشارات و نمایشگاه‌های فرهنگسرای نیاوران و در سال‌های 1363 تا 1383 معاونت و کارشناسی هنری موزه هنرهای معاصر تهران را برعهده داشته است. او پس از بازنشستگی از خدمات دولتی، نگارخانه هور را در تهران تأسیس کرد (1384).