امضاء: «نصرالله افجه‌ای Afjei» (پایین چپ)
اکریلیک روی بوم
96×94 سانتیمتر
تاریخ اثر: اوایل دهه 1390

نصرالله افجه‌ای که در زمینه خوشنویسی سنتی ایرانی، استادی تمام عیار است، به دلیل استمرار و پیوستگی در خلق آثار نقاشیخط مدرن در چند دهه اخیر، از جمله شاخص‌ترین هنرمندان این عرصه به شمار می‌آید.

تنوع آثار افجه‌ای در یک دهه اخیر به ارائه آثاری ملهم از فرم‌های ساده و آشنا در طبیعت یا انسان متمرکز شده است. در این دوره از کارنامه هنرمند، شکل‌گیری و تنوع در فرآیند نقاشی با خط، در نتیجه نحوه رویکرد اقتباسی از فرم‌ گیسوان رها در باد یا امواج متلاطم است، آنچنان که حروف و کلمات در ساخت معنایی بافتاری تازه، بی‌توجه به خوانش نوشتار چیدمان می‌شوند. در این ساختار جدید، جنبه‌ معنایی نوشتار جای خود را به شکلی نمادین می‌دهد و افجه‌ای با گرایش بیشتر به بازتعریف نگره شکل‌گرا در آثارش، در پی بازخوانی روایتی انتزاعی از قالب سیاه‌مشق‌نویسی در خوشنویسی ایرانی است.

در اثر پیش‌رو افجه‌ای کمپوزیسیون‌های نقاشیخط خود را که ترکیبی از خطوط کوفی و نوعی محقق متمایل به نسخ هستند، با الهام از زیبایی‌شناسی یک فرم مواج و رها، در سطور موازی و تکرار‌شونده با ظرافت و کیفیتی نظام‌یافته به تصویر کشیده است. در این میان، هنرمند با چیدمان نوشتار بر روی خطوط منحنی و استفاده از عنصر «تکرار» که ویژگی اصلی در هنرهای ایرانی اسلامی است و همچنین رنگ تکفام قهوه‌ای، بیان تصویری خود را محدود به یک شکل معنادار می‌کند.

اثر حاضر نمونه‌ای ممتاز از اوج‌گیری رویکرد سال‌های اخیر افجه‌ای در بهره‌گیری از پتانسیل موجود در فرم حروف و درک عمیق او از ترکیب شکلی آن‌ها به مثابه یک هنر انتزاعی است که در عین انتزاعی بودن، تصویری فیگوراتیو را پیش روی مخاطب می‌گذارد. از همین رو سیر تحولات در این مجموعه آثار نصرالله افجه‌ای را می‌توان مکاشفه‌ای مدام در بازیابی عنصر «فرمال» در هنر خوشنویسی ایرانی در نظر گرفت که امروز فارغ از کارکرد معنایی و انتقال پیام، به دستمایه‌ای مدرن در تحولات تصویری هنر ایران بدل شده است.

نصرالله افجه‌ای (متولد 1312)

نصرالله افجه‌ای اصول خوشنویسی را نزد محمد کیمیا قلم زنجانی، علی‌اکبر کاوه و حسین میرخانی فرا گرفت و دیپلم خوشنویس ممتاز را از انجمن خوشنویسان ایران دریافت کرد. نخستین نمایشگاه انفرادی خود را در گالری سیحون برگزار کرد (1352). پس از آن آثارش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعددی در ایران و دیگر کشورها به تماشا در آمده است که می‌توان به نخستین نمایشگاه هنری بین‌المللی تهران (1353)، جشنواره جهان اسلام در لندن (1355)، نمایشگاه بین‌المللی نقاشان سنتی در بولونیا (1356)، دوسالانه‌های نقاشی معاصر تهران و نمایشگاه هنر ایران در آلمان (1370) اشاره کرد. افجه‌ای علاوه بر دریافت مدرک درجه یک هنری (معادل دکترا) از سوی شورای ارزشیابی هنرمندان و نویسندگان کشور، از سوی سازمان صدا و سیما نیز به عنوان چهره ماندگار انتخاب شده است.