مهدی ویشکایی، از نسل اول هنرمندان نوگرا و نقاشان پیشگام، در رشت متولد شد و در هنرستان کمال‌الملک از علی‌محمد حیدریان و حسین احیاء هنر آموخت؛ بعد در دانشکده هنرهای زیبای تهران نقاشی خواند. سپس، جلیل ضیاءپو‌ر او را به مدیریت هنرستان هنرهای زیبای کشور منصوب کرد.

مهدی ویشکایی، با تأثیر از امپرسیونیسم، با رنگ‌گذاری‌هایی ضخیم، غلیظ و تکه‌ای همراه با ضربه‌قلم‌هایی سریع و متنوع و عدم پرداخت ویژه به جزییات، در تثبیت مدرنیسم در هنرهای تجسمی ایران حضور و ظهوری درخور داشته است. آثار او جذابیت‌های بصری ویژه‌ای را انتقال می‌دهند و تأثیری عمیق مانند یک هارمونی، درمیان حضور بی‌وقفه‌ی رنگ‌هایی با تاش‌هایی سریع و عریض، در پالتی نامنظم اما چیده‌شده دارد.

درمیان آثار مهدی ویشکایی پرتره‌ها جایگاه ویژه‌ای داشته و دارند. او در ساختن پرتره‌هایش، چه از شخصیت‌های مشهور و چه در سفارش‌های معمول، صورت‌ها را با بهره‌جستن از خلاقیت‌ و تکنیک ویژه‌اش، فرای واقعیت تصویر می‌کند و با حذف اجزاء اعماق آن را نما و نمایش می‌دهد. بدین‌ترتیب با یک پرداخت درون‌گرایانه و مدرن از قالب کلاسیک عبور می‌کند. این فرآیند، مهدی ویشکایی را از ایسم‌های واحد می‌رهاند و به ترکیبی یکتا از امپرسیونیسم و اکسپرسیونیسم جهت می‌دهد.

در اثر حاضر توازن و بهره‌جستن از رنگ و بافت فضایی تاریخ‌مند را در زمینه (فرم) و بی‌زمانی اثر (محتوا)، فراهم می‌آورد. فیگور زن نشسته که به‌شدت موقر است از قواعد زیبایی‌شناسانه مدرن و پیشامدرن، توأمان تبعیت می‌کند. نگاه ثابت و ساکن فیگور، در این اثر، با لبخند محو او ترکیب شده که تنها با حذف فاصله و تدقیق در تماشای آن، واضح می‌شود.

در این اثر تجمع سطح رنگ آبی در پایین اثر – در لباس و پسزمینه – همراه با ریتم ضربه‌قلم‌ها که زمینه‌ اثر را عمق می‌بخشند، سکوت و سکونت فیگور را با هیجان بالقوه آن ترکیب می‌کند. فیگورهای مهدی ویشکایی، عموماً از رنگ، هیجان می‌گیرند و او هیجان رنگ را می‌گیرد. این دوگانه، محصول اندیشه شرقی-ایرانی و عمل‌گرایی مدرن غربی است که برآیند حضور مهدی ویشکایی درهنر نوگرای ایران است.

مهدی ویشکایی (1385-1299)

مهدی ویشکایی برای فراگیری نقاشی، نخست به هنرستان کمال‌الملک رفت و با تأسیس دانشکده هنرهای زیبای تهران به عنوان اولین گروه دانشجویان در آن‌جا به تحصیل پرداخت (1324-1319). به استخدام وزارت اقتصاد درآمد و پس از تأسیس هنرستان هنرهای زیبا در تهران مدتی مدیریت آن را بر عهده داشت (1337-1334). او برای مطالعه و آشنایی با جریان هنر مدرن چند بار به اروپا سفر کرد و نخستین نمایشگاهش را در انجمن ایران و امریکا برپا داشت. آثار ویشکایی بارها در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده است.