نگاه به نقاشی‌های منوچهر نیازی، همیشه آغازگر سفری در عمق ناشناخته‌هاست. درختان ستبر با ریشه‌هایی که گویی تا عمیق‌ترین لایه‌های زمین ریشه دوانده‌اند، روح را به دنیایی اساطیری پرواز می‌دهد.

مفهوم رمزآلود درخت، عمری است که ذهن نیازی را به خود مشغول داشته و در جانش ریشه دوانده است. ایستادن در مقابل بوم‌های عظیم او که با انبوهی از تنه‌های سپیدار پر شده، یادآور نخستین مأمن بشر است: جنگل‌های انبوه، سایه‌سار خوش درختان، خنکای روز، وهم شب و رطوبت فضا.

در زبان اساطیری، درخت، تصویری مثالی از آیینه تمام‌نمای انسان و ژرف‌ترین خواست‌های اوست. این عنصر طبیعی، زاینده انبوهی رمز است که همچون شاخه‌سارهایی پربرگ، گسترش می‌یابد و در عمیق‌ترین بن‌مایه‌های آیینی، فرهنگی و هنری رخنه می‌کند. گویی میان درخت و انسان، تشابهی ازلی است: هر دو بر زمین جای دارند و سر در آسمان، ریشه در خاک دارند و از آن قوت می‌گیرند و رشد می‌کنند.

عالم هنر منوچهر نیازی به نقاشی محدود نیست. او در موسیقی نیز دست دارد و تأثیر آن به وضوح در نقاشی‌هایش دیده می‌شود. همین گرایش کیفیت رمانتیک آثار وی را تشدید می‌کند. پناه روح عاشق هنرمند، بازگشت به طبیعت و غوطه خوردن در بستر بکر زمین است. گویی از ازدحام شهر به جنگل پناه می‌برد؛ جنگل آغوش باز می‌کند و با تمام توان و به گرمی هنرمند و بیننده را پذیرا می‌شود. در چنین بستری، اما خبر از انسان نیست.

در این اثر، تکرار تنه درختان با بازنمودی از درهم فشردگی، در کنار قدرت اجرای نقاش، نمادی از استقامت است. رنگ‌ها بر روی بوم ریخته و پاشیده می‌شود و قبل از آن‌که مجال خشک شدن یابد به واسطه کاردک، با جهش‌هایی تند و آنی، جمع شده و بدین ترتیب تصویر درخت ظاهر می‌شود؛ آرام و صبور، ماندگار و جاودانه.

تابلوهای نیازی را می‌توان تصویری از عمیق‌ترین تنهایی‌های بشری دانست. درختان سرسبز، در پس لکه‌های قرمز و زرد درخشان در اوج حیات است. انبوهشان جلوی دیدن آسمان را گرفته؛ راه گریزی نیست و می‌باید در میان تنه‌های ستبرشان گم شد. خطوط عمودی درختان و پسزمینه به این عظمت افزوده و استفاده از تونالیته‌های سبز-آبی در کل اثر بر وجه باطنی و اسرارآمیز آن تأکید می‌کند. اثر حاضر نمونه خوبی است از تسلط هنرمند در استفاده از رنگ‌های پرمایه و کنترل آن بر گستره بوم که ویژگی بارز کارهای شاخص نیازی است.

منوچهر نیازی (متولد 1315)

منوچهر نیازی در نوجوانی نقاشی را نزد علی‌اصغر پتگر، حسین شیخ، محمود اولیاء و احمد اسفندیاری آموخت، سپس در هنرستان کمال‌الملک فراگیری نقاشی را ادامه داد. با سفر به امریکا، مدتی در کالج کویینز نیویورک در رشته تاریخ هنر به تحصیل پرداخت. نخستین نمایشگاه انفرادی‌اش را در بورلی هیلز برپا کرد و از آن پس آثارش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده‌اند. نیازی پس از اقامتی طولانی در امریکا به ایران بازگشت.