امضاء: «Sadr» (پایین راست)
رنگ­‌روغن روی مقوا
64×50 سانتیمتر
تاریخ اثر: اوایل دهه 1340
پیشینه:
این اثر متعلق به یک مجموعه معتبر می‌باشد.

نقاشی‌های بهجت صدر، مفهوم انتزاع را در خالص‌ترین حالت خود ارایه می‌کنند. او به تأثیر از بن‌مایه‌های فرمالیستی هنر مدرن، با فاصله گرفتن از طبیعت تلاش می‌کرد تمامی اصول کلاسیک هنر را کنار بگذارد و نقاشی را در ساحتی نو و نامتعارف بازمعنا کند. بدین جهت حتی در برخی آثار، در گزینش بستر نقاشی نیز از چوب یا رویه آلومینیوم استفاده کرد؛ تابلوی نقاشی را از سه‌پایه پایین کشید و بر روی بستر صاف زمین خوابانید؛ آن را با رنگ‌گذاری شروع و با جمع کردن رنگ پایان داد؛ قلم‌مو را کنار گذاشت و از کاردک استفاده کرد، پالت رنگی را برای هر تابلو تا حد ممکن محدود کرد و بدین طریق مرز تمامی بایدها و امور متعارف در شکل‌دهی هنر کلاسیک را شکست و نقاشی را در معنایی نو جانی دوباره بخشید.

شاید مهمترین خصوصیت نقاشی‌های بهجت صدر رنگ کردن و جمع کردن‌های مکرر رنگ از بستر نقاشی با استفاده از کاردک باشد؛ گویی رنگ برای نقاش، چیزی به مثابه گِل برای مجسمه‌ساز است. این رفتار در شکل‌بخشی به سطوح رنگی، در پخش کردن و جمع کردن‌های مکرر رنگ، سبب شده نقاشی‌های صدر در امتداد جنبش اکسپرسیونیسم انتراعی امریکایی تفسیر شود: هنری که در آن، چیزی بیشتر از تجسم تصویری صِرف اهمیت می‌یابد، و اثر به جز رنگ، سطح و فضا، در برگیرنده و بازتاب‌دهنده فعالیت هنرمند در ثبت حرکات بدنی در زمان خلق اثر نیز تلقی شود.

صدر در تابلوی پیش‌رو همه چیز را به حداقل ممکن کاهش داده است. اثر با تک‌رنگ آبی و با استفاده از تکنیک کاردک دندانه‌دار شکل گرفته است. سطوح موجدار و راه‌راه، فضاهای جداگانه‌ای را شکل داده که در عین جدا بودن از یکدیگر، به واسطه تکرار ریتم مواج، حسی هماهنگ و یگانه دارند. در واقع نقاش از ریتم تکرارشونده سطح خط‌دار برای شکل‌دهی به اثر استفاده کرده است. نوع قرارگیری این سطوح راه‌راه در کنار هم به واسطه رنگ آبی، گرچه حسی از امواج بیکران آب را تداعی می‌کند، اما به واسطه لایه‌لایه شدن‌های عمودی، از مفهوم متعارف موج و آب فاصله می‌گیرد. گویی عالمی ناشناخته از هفت لایه در ریتمی آرام و پراحساس، نوعی رقص موزون را شکل می‌بخشند. خطوط ضخیمی که سطوحی را پیدا و ناپیدا می‌کنند اما در نهایت، موجودیتی یکپارچه و متحد را تجسم می‌بخشند که آرام‌بخش و هارمونیک است.

بهجت صدر (1388-1303)

بهجت صدر از دانشکده هنرهای زیبای تهران با رتبه اول فارغ‌التحصیل شد (1333-1327)، سپس به ایتالیا رفت و در آکادمی روبرتو ملی و آکادمی هنرهای زیبای ناپل به تحصیل پرداخت. نخستین بار آثارش را در گالری پینچو در رم به تماشا گذاشت (1336) و پس از برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی و گروهی به ایران بازگشت و از آن زمان به مدت 21 سال به تدریس در دانشکده هنرهای زیبای تهران اشتغال داشت. در سال 1341 موفق به اخذ جایزه بزرگ سومین بینال تهران شد و آثارش در بینال ونیز به نمایش درآمد. چند سال بعد نمایشگاهی از دوره آثار موسوم به هنر حرکتی (کینتیک آرت) او در گالری سیحون برگزار شد (1346). در این نمایشگاه، در تجربه‌ای تازه به خلق آثاری بدیع و متفاوت پرداخت که در آن‌ها کرکره‌های فلزی با موتور کوچکی به حرکت در می‌آمدند. از دیگر نمایشگاه‌های بهجت صدر می‌توان به گالری سیروس در پاریس (1354)، سالن میرو سازمان یونسکو (1369) و گالری گری در نیویورک (1381) اشاره کرد. در سال 1383، بزرگترین نمایشگاه او با عنوان «پیشگامان هنر نوگرای ایران: بهجت صدر» در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. وی از سال 1359 به پاریس عزیمت کرد و در پی یک بیماری آن‌جا ماندگار شد. صدر تا پایان عمر بین تهران و پاریس در رفت‌وآمد بود و سرانجام در فرانسه درگذشت.