برآورد قیمت : 4 - 3 میلیارد تومان
رقم برنده مزایده: 5,400,000,000 تومان
رقم نهایی فروش: 5,940,000,000 تومان
بهجت صدر، بیش از دیگر نقاشان ایرانی به اهمیت ویژگیهای فرم ناب در اندیشههای هنر مدرنیستی پی برد. به همین دلیل در رویکرد فرمالیستی آثارش، ردی از دلبستگی به فرهنگ ایرانی، توجه به آداب و رسوم قومی و یا رویکردهای اساطیری-تاریخی کهن دیده نمیشود. در عوض، فرم در نابترین حالات خط، سطح و رنگ بر سطوح مختلفی از مقوا، آلومینیوم و کرکره رخ مینماید. بدین لحاظ نقاشیهای صدر تنها به لحاظ بیانی، عاصی، سرکش و قوی نیستند، بلکه در طغیانی علیه ریشهها و دلبستگیهای جمعی صورت میپذیرند و در اتخاذ شیوه شخصی و رهایی از فضاهای خیالی و دراماتیک تصویری شرق، با جسارتی ستودنی مدرنیسم را در نابترین حالت خود پذیرا میشوند.
این نوع از مواجهه با فرمالیسم مدرنیستی، سبب شده که نقاشیهای صدر با شیوه اکسپرسیونیسم انتزاعی، به عنوان اوج هنر دوران مدرن، همراستا بوده و شیوه رنگگذاری، نوع برخورد با اثر در ثبت حرکات بدنی و چگونگی پروسه خلق نقاشی در آثارش کاملاً مشهود باشد. در واقع آثار صدر، علاوه برآنکه نمایانگر دانش او از انتزاع و مهارت او در اجرا هستند، به خوبی چگونگی مواجهه هنرمند در زمان خلق اثر و روند شکلگیری آن را ثبت و ضبط کردهاند.
زبان مینیمالیستی و تقلیلگرای بهجت صدر، در استفاده حداقلی از تنوع فرمی و رنگی قابل پیگیری است. به همین دلیل در اغلب آثارش فرم به اشکال سادهای چون مربع و مستطیل و رنگ به دایره محدودی از رنگ اصلی خالص تقلیل مییابد. در این میان آنچه تمامی این ویژگیهای کمینهگرا را یکدست و به زبانی شخصی ترجمه میکند، رنگ سیاه است. در واقع میتوان گفت نقاشیهای صدر از سیاهی برمیخیزد و همین استفاده از گسترههای سیاه، طغیان دیگری بر علیه سنتهای متعارف نقاشی کلاسیک است که علاوه بر جذابیت بصری، موجب درخشش رنگهای خامی میشود که از لابهلای خراشهای کاردکهای فلزی، بیرون زده میشوند.
اثر پیشرو علاوه بر دارا بودن تمامی ویژگیهای بالا، از نظری دیگر نیز قابل توجه است و آن اینکه زبان انتزاع هنرمند در آن به نحوی است که به واسطه نوع بافت ایجاد شده بر بستر مستطیلهای عمودی، حسی از بدنه و تنه درختان تنومند را نیز در خود دارد. در واقع برخلاف بسیاری از آثار صدر که در آنها زبان انتزاعی، از ارجاع هر نوع فرم طبیعی میگریزد، در این اثر حسی از تنه درختان تنومند وجود دارد. گویی بر زمینی زرد و اخرایی، درختانی سترگ روییدهاند و شاخههای ظریف خود را در گستره آسمان افراشتهاند. بافت بدنه مستطیلها به واسطه شباهت فرمی به تنه درخت، این حس را تشدید میکند؛ بافتی که در دیگر آثار صدر به ندرت تکرار شده و بدین لحاظ این اثر را خاص و درخور توجه کرده است.
بهجت صدر از دانشکده هنرهای زیبای تهران با رتبه اول فارغالتحصیل شد (1333-1327)، سپس به ایتالیا رفت و در آکادمی روبرتو ملی و آکادمی هنرهای زیبای ناپل به تحصیل پرداخت. نخستین بار آثارش را در گالری پینچو در رم به تماشا گذاشت (1336) و پس از برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی و گروهی به ایران بازگشت و از آن زمان به مدت 21 سال به تدریس در دانشکده هنرهای زیبای تهران اشتغال داشت. در سال 1341 موفق به اخذ جایزه بزرگ سومین بینال تهران شد و آثارش در بینال ونیز به نمایش درآمد. چند سال بعد نمایشگاهی از دوره آثار موسوم به هنر حرکتی (کینتیک آرت) او در گالری سیحون برگزار شد (1346). در این نمایشگاه، در تجربهای تازه به خلق آثاری بدیع و متفاوت پرداخت که در آنها کرکرههای فلزی با موتور کوچکی به حرکت در میآمدند. از دیگر نمایشگاههای بهجت صدر میتوان به گالری سیروس در پاریس (1354)، سالن میرو سازمان یونسکو (1369) و گالری گری در نیویورک (1381) اشاره کرد. در سال 1383، بزرگترین نمایشگاه او با عنوان «پیشگامان هنر نوگرای ایران: بهجت صدر» در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. وی از سال 1359 به پاریس عزیمت کرد و در پی یک بیماری آنجا ماندگار شد. صدر تا پایان عمر بین تهران و پاریس در رفتوآمد بود و سرانجام در فرانسه درگذشت.