بهجت صدر از هنرمندان پیشگام در هنر مدرن و از اولین زنان نقاش ایران است که تحصیلات عالیه نقاشی را در ایران و ایتالیا به پایان رساند. از سال 1336 است که بهجت صدر مورد تحسین منتقدان جهانی قرار می‌گیرد. او از ستایش‌شده‌ترین هنرمندان ایرانی در عرصه جهانی است که آثارش در حراجی‌های کریستیز، بونامز و ساتبیز به نمایش و فروش گذاشته شده است.

کودکی او مقارن با آغاز جنگ جهانی دوم و تسخیر تهران به دست متفقین بود. تشویش و اضطراب این سال‌ها را می‌توان در برخی از آثاری که صدر سال‌های بعد خلق کرده است دید. کارهایی که با خشونت، قدرت و جسارت و بی‌پروایی همراه هستند. از قضا استفاده او از رنگ‌های روغنی ضخیم بر روی پارچه‌هایی با بافت درشت و یا چوب‌هایی با بافت خشک، این خشونت، قدرت و زمختی را بیشتر به چشم می‌آورد. نقاشی‌های انتزاعی اما بیانگرا، قدرتمند و پر از حرکت و ریتم که علیرغم شلوغ‌بودن و ازدحام بصری، از سکوت عمیق هنرمند خبر می‌دهند. نقاشی‌هایی که به جای آن‌که روی سه‌پایه خلق شوند بر روی زمین کشیده شده‌اند. اگرچه او هیچ‌وقت در مقام یک زن، به ترسیم بدن نپرداخت اما نقش بدن هنرمند در خلق اثر به خوبی پیداست زیرا حرکت و کنش نقاشانه او بیانگر آن است که با تمام بدن بر روی بومی که بر روی زمین پهن‌شده به کار می پردازد و با حرکات کنش‌مندانه تنانه کار را به اتمام می‌رساند.

بهجت صدر نقاش کارماده و متریال بود. رنگ‌های صنعتی، فلز آلومینیوم و سطوح اثرپذیر با بافت‌های ضخیم کار او را در بین نقاشان متمایز کرده است. او با استفاده از کلاژ این تمایز را بیشتر کرد. اثر حاضر از مجموعه کلاژهای اوست. بهجت صدر که معتقد بود زندگی کلاژی از خاطرات است، در نقاشی‌های آخرش به کلاژ عکس و نقاشی پرداخت. او نقاش نقش‌های بزرگ، طرح‌های قدرتمند، سطح‌های اکسپرسیو و هاشورهای زمخت بود؛ به مثابه رنج‌ها و تیرگی‌هایی که در زندگی همواره موجود است. اما حرکت، سیلان و درخشندگی رنگ‌ها در نقاشی‌هایش، نمادی از زیبایی‌های زندگی است که در بین رنج‌های انسانی خود را به تماشا می‌گذارد. در اثر حاضر نیز درخت‌ها به مثابه امیدی روشن همچون شعله‌ای در میان تاریکی خود را نشان می‌دهند. صدر همواره از طبیعت‌نمایی و بیان تصویر واقعی در نقاشی‌هایش اجتناب کرده است. در این اثر اما ترکیب عکس و رویکرد انتزاعی به مثابه ترکیب تصویری از واقعیت و تجرید است؛ نقطه‌ای که الگوهای تصویری مرسوم هنر را برهم می‌زند و نقاش از مجاری تنگ قواعد و اصول آکادمیک هنر می‌گریزد و دریچه‌های تازه‌ای را پیش روی مخاطب باز می‌کند؛ درست مثل همین درختان که از فضای سیاه و تنگ لکه‌های ضخیم رنگ، خود را برابر چشم مخاطب می‌نشاند.

بهجت صدر (1388-1303)

بهجت صدر از دانشکده هنرهای زیبای تهران با رتبه اول فارغ‌التحصیل شد (1333-1327)، سپس به ایتالیا رفت و در آکادمی روبرتو ملی و آکادمی هنرهای زیبای ناپل به تحصیل پرداخت. نخستین بار آثارش را در گالری پینچو در رم به تماشا گذاشت (1336) و پس از برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی و گروهی به ایران بازگشت و از آن زمان به مدت 21 سال به تدریس در دانشکده هنرهای زیبای تهران اشتغال داشت. در سال 1341 موفق به اخذ جایزه بزرگ سومین بینال تهران شد و آثارش در بینال ونیز به نمایش درآمد. چند سال بعد نمایشگاهی از دوره آثار موسوم به هنر حرکتی (کینتیک آرت) او در گالری سیحون برگزار شد (1346). در این نمایشگاه، در تجربه‌ای تازه به خلق آثاری بدیع و متفاوت پرداخت که در آن‌ها کرکره‌های فلزی با موتور کوچکی به حرکت در می‌آمدند. از دیگر نمایشگاه‌های بهجت صدر می‌توان به گالری سیروس در پاریس (1354)، سالن میرو سازمان یونسکو (1369) و گالری گری در نیویورک (1381) اشاره کرد. در سال 1383، بزرگترین نمایشگاه او با عنوان «پیشگامان هنر نوگرای ایران: بهجت صدر» در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. وی از سال 1359 به پاریس عزیمت کرد و در پی یک بیماری آن‌جا ماندگار شد. صدر تا پایان عمر بین تهران و پاریس در رفت‌وآمد بود و سرانجام در فرانسه درگذشت.