مجموعه نقاشی‌‌های طبیعت‌بیجان، یکی از مهم‌‌ترین دوره‌‌های کاری بهمن محصص است. این ژانر در مکاتب مدرن غربی همچون امپرسیونیسم، کوبیسم و انشعابات آن بارها مورد توجه قرار گرفته است، در مدرنیسم ایرانی نیز هنرمندانی به این مضمون توجه نشان داده‌اند. طبیعت‌بیجان‌‌های محصص در تکامل تاریخ هنر مدرن ایران و سیر ساختاری سوژه، اهمیت به‌سزایی داشته و هنرمندان بسیاری در این رابطه از وی الهام و تأثیر گرفته‌اند.

در لایه‌‌های آشکار و پنهان این مجموعه، نشانه‌‌هایی حاکی از ارتباط فکری محصص با زادگاهش و همچنین تأثیرات مهاجرت زودهنگام هنرمند به سرزمینی دیگر که مشابهت‌‌هایی به اقلیم ذهنی او دارد، به چشم می‌خورد. رنگ‌های غالب در این طیف از آثار او، آبی، کبود، سبز و خاکستری هستند؛ استعاره‌هایی از دریا و ژرفایی که بازگوکننده قرن‌ها سکوت و درونگرایی است که هنرمند در آن به‌سر می‌برده‌است. محصص در گیلان و ساحل خزر متولد شد و به ایتالیا و سواحل مدیترانه مهاجرت کرد که تأثیر شگرفی بر هنر او گذاشت. بازنمود نشانه‌‌هایی از دریا و گاه به‌طور مشخص اسطوره‌های مدیترانه‌‌ای که سویه‌‌ای نمادین و اندیشمندانه به آثار وی می‌دهند، بی‌شک ریشه در همین مهاجرت‌ها دارد. در این تابلوی کوچک و ساده، ماهی بر ساحل افتاده با رنگی سرد و جسمانی، به تندیس و یادمانی تبدیل شده که بیش از هر چیز رابطه پرچالش انسان و طبیعت را یادآور می‌شود. محصص با کاربست رنگ‌هایی اینچنین بافت‌دار، زبر و ضخیم، نگاه پرسشگر خود به حیات و اصالت وجود را با نشانه‌‌هایی تکان‌دهنده و تأثیرگذار به تصویر درآورده است. مسئله تکنیک، رنگ‌گذاری و ساخت زمینه اثر، از ویژگی‌های مهم در آثار بهمن محصص محسوب می‌شود که در پژوهش‌ها و نقدها کمتر به آن پرداخته شده‌است. چرا که معمولاً شخصیت دگراندیشانه او در مدرنیسم ایرانی، بیش از مسئله تکنیک و سبک، مورد توجه قرار گرفته‌است. همان طور که در این اثر دیده می‌شود، رنگ‌های محصص، ماهیتی جسمانی و سنگین دارند و هنرمند تکنیک نقاشی روی بوم را به سطح لینولئوم که عموماً برای چاپ دستی از آن استفاده می‌شود، اجرا کرده است. نقاشی‌های بهمن محصص چه بر روی بوم‌های بزرگ و چه همچون اثر حاضر در ابعادی کوچک با نگاهی اکسپرسیونیستی و در نمونه‌هایی با دید حجم‌‌سازانه منحصر به‌فرد، جایگاه او را به بهترین شکل در بستر مدرنیسم ایرانی تثبیت می‌‌کنند.

بهمن محصص (1389-1309)

بهمن محصص در نوجوانی نقاشی را از حبیب محمدی، نقاشی که در آکادمی هنری مسکو تحصیل کرده بود، فراگرفت (1327). چندی نزد جلیل ضیاءپور آموزش دید و به انجمن «خروس جنگی» پیوست و سردبیری نشریه «پنجه خروس» را برعهده داشت (1332). به ایتالیا رفت و دوره کوتاهی را در آکادمی هنرهای زیبای رم گذراند (1333). محصص برای نخستین بار مجموعه‌ای از نقاشی‌هایش را در باشگاه نیروی سوم به نمایش گذاشت (1331) و از آن پس نقاشی‌ها و مجسمه‌هایش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به تماشا درآمدند. همچنین آثارش به بینال‌های تهران، ونیز و سائوپائولو راه یافت. در سال 1342، به قصد فعالیت‌های فرهنگی و هنری به ایران بازگشت و علاوه بر برگزاری تعدادی نمایشگاه انفرادی، آثار نویسندگانی چون پیراندلو، مالاپارته، یونسکو، کالوینو و ژان ژنه را به فارسی ترجمه و منتشر کرد و چند نمایشنامه از جمله «هانری چهارم» پیراندلو را به روی صحنه آورد. بار دیگر به ایتالیا بازگشت و در آن‌جا چند سفارش مجسمه برای نصب در تهران اجرا کرد. محصص در ایتالیا درگذشت.