رضا مافی از هنرمندان فعال و خوش‌ذوق در عرصه نقاشیخط مدرن ایران بود که با وجود دوران کوتاه فعالیتش در این عرصه، تأثیری انکارناپذیر بر روند تحولات بعدی این هنر گذاشت. او در بیشتر آثارش در دهه پنجاه، ترکیبی از سبکی تخت و گاه تزیینی را با اجرایی قدرتمند از کار خوشنویسی و رنگ‌آمیزی ماهرانه به نمایش گذاشت. وی برخلاف هم‌نسلانش، به دنبال ساختارشکنی در زبان و نوشتار نبود. تأکید مافی بر حفظ هویت شکلی و درک زیبایی‌شناسی حروف نستعلیق باعث شد تا در مقام یک استاد تمام‌عیار خوشنویسی، قواعد جزمی و مبانی خط فارسی را در کار نقاشیخط‌ با سبکی اختصاصی و نو مستحیل سازد. هرچند همچون اثرحاضر، او همواره به اصل پنهان در فلسفه خوشنویسی اسلامی یعنی «وحدت» پایبند بود.

در اثر پیش رو مستطیلی حاوی کلمات و حروف درهم‌فشرده به‌خط نستعلیق، به سنت خوشنویسی در انتهای سطر بالا رفته است. تلاش هنرمند در این‌جا برای به‌نمایش گذاشتن ظرفیت‌های هندسی خط نستعلیق و پویایی ذاتی آن در نقاشیخط، تصویری پرانرژی و سیال پدید آورده است.

در این میان فضاهای اتفاقی ایجاد شده بین حروف در کنتراست با یکدیگر، نظمی هندسی یافته‌اند. این تکرار ریتم و ضرباهنگ، تلاشی برای بازسازی نظم روحانی، بی‌انتها و متعادل در مسیرتجربه‌گرایی مافی در گستره تلفیق خط و رنگ است. مافی در این‌جا عنصر کلاسیک و ساختار تثبیت‌شده از سنت سیاه‌مشق‌نویسی نستعلیق – با فرم اریب (کج‌نویسی) –  را تا مرزهای نقاشی آبستره‌ای از خط با سطوح رنگی نامنظم نزدیک کرده است. شبکه‌ای از طیف رنگ قهوه‌ای که بر زمینه‌ای روشن قرار گرفته، کاربست نظام‌مند از عنصر خوشنویسی را در بستری مدرن اعتلا می‌بخشد.

در این میان، فرایند انتخاب متن نیز به مافی کمک کرده تا به‌جای استفاده از یک متن مشخص یا شعری آشنا، ترکیبی معناگریز از چیدمان کلمات را بدون داشتن الگویی از پیش تعیین‌شده به‌صورت بداهه و سریع اجرا کند. به همین خاطر اثر حاضر، نمونه‌ای ممتاز از شکوفایی سبک شخصی هنرمند در عرصه نقاشیخط است که با هدف شکل‌دادن به یک ایده یا مفهوم از چشم‌انداز سنت به جهانی مدرن می‌نگرد.

رضا مافی (1361-1322)

رضا مافی فراگیری خوشنویسی را در نوجوانی نزد جلال‌الدین اعتضادی ملقب به «صدرالکتاب» (از شاگردان میرزا غلامرضا اصفهانی) آغاز کرد. در تهران به انجمن خوشنویسان ایران رفت و دوره خوشنویسی را نزد حسین میرخانی تا مرحله «ممتاز» ادامه داد (1343). برای نخستین بار اثری از او در نمایشگاه «بیست و پنج سال هنر ایران» در موزه ایران باستان به تماشا درآمد (1346) و اولین نمایشگاه انفرادی‌اش را در گالری سیحون برپا کرد (1348). از آن پس آثارش در نمایشگاه‌‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمد. مافی از سال 1356 به همکاری با علی حاتمی مشغول شد و سرانجام سر صحنه سریال «هزاردستان» در اثر حادثه‌ای در شهرک سینمایی درگذشت.