امضاء: «مافی 1351،MAFI» (پایین چپ)
ترکیب ‌مواد روی فیبر
41×56 سانتی‌متر
تاریخ اثر: 1351

جاسازي حروف و كلمات در چارچوب‌هاي هندسي نظير چارگوش و دايره و لوزي تجربه‌اي‌ست كه ريشه در سنت كتيبه‌نگاري دارد. جايي‌كه خطاط از توالي مرسوم سطر خارج می‌شود و به ترتيب يا تركيبي تن مي­‌دهد كه ساختار هندسي كادر به او تحميل كرده است. فرم بيضي براي جا دادن خط نستعليق مناسب­‌ترين محيط است. چراكه با ظرفيت­‌هاي هندسي اين خط سازگاري دارد. رضا مافي در اين اثر، ميان فروبردن حروف در تنگناي كادر، با مضمون شعر رابطه‌­اي ضمني برقرار كرده است: زاغ در گلشن و بلبل به قفس در بند است. بندی كه از طريق تنيدگي حروف و چپيده شدن آنها در محيطي بسته و دوار احساس محبوس شدن را تداعی کرده و به بلبلي اشاره دارد که درون قفس زندانیست. درخشندگی حروف قرمزرنگی که در زمینه قهوه‌­ای تیره به دام افتاده را نیز باید به تمهیداتی افزود که هنرمند برای بیان این مضمون به کار بسته است. در اين ميان، مناسبتِ فرمي پرنده و نستعليق را هم نبايد از ياد برد. گفته شده ميرعلي تبريزي، استاد بزرگ خط فارسی، اين شیوه را با الهام از پرواز پرندگاني كه يك شب به خواب ديد پديد آورد. ترديد در صحت اين روايت، رابطه‌اي را كه ميان مفردات و تركيبات نستعليق و شمايل كلي مرغ هست نفي نمي‌­كند. در حقيقت، مافي نه به شیوه خط-نقاشی (خطاشیِ) نقشمايه مرغ كه سنتي ديرينه در خوشنويسي اسلامي دارد، بلكه از طريق برقراري نسبت ميان نوع خط و شيوه قاب‌بندي اثر، بلبلِ دربند را به تصوير كشيده است. اين اثر همچنين به دليل برجستگي حروف يادآور كتيبه­‌هاي حجاري‌شده در معماري اسلامي‌ست. با اين فرق اساسي كه جنس آن يونوليت است؛ ماده‌اي سبك و شكننده كه به ياري رنگ‌ماده روغني و مواد پايدار كننده، مقاوم شده است.

رضا مافی (1361-1322)

رضا مافی فراگیری خوشنویسی را در نوجوانی نزد جلال‌الدین اعتضادی ملقب به «صدرالکتاب» (از شاگردان میرزا غلامرضا اصفهانی) آغاز کرد. در تهران به انجمن خوشنویسان ایران رفت و دوره خوشنویسی را نزد حسین میرخانی تا مرحله «ممتاز» ادامه داد (1343). برای نخستین بار اثری از او در نمایشگاه «بیست و پنج سال هنر ایران» در موزه ایران باستان به تماشا درآمد (1346) و اولین نمایشگاه انفرادی‌اش را در گالری سیحون برپا کرد (1348). از آن پس آثارش در نمایشگاه‌‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمد. مافی از سال 1356 به همکاری با علی حاتمی مشغول شد و سرانجام سر صحنه سریال «هزاردستان» در اثر حادثه‌ای در شهرک سینمایی درگذشت.