امضاء: «فریده لاشایی 89» (پایین راست)
رنگ‌روغن روی بوم
دولته‌ای، هر کدام 100×100 سانتی‌متر، در مجموع 200×100 سانتی‌متر
تاریخ اثر: 1389

انتزاع بومی و طبیعت­‌گرا با رنگ­‌های سرکش و بی‌کرانگی در نقش، میراث ارزشمند فریده لاشایی در هنر مدرن ایران است. او در آثار خود جلوه‌­های شکوهمندی از زندگی، طبیعت و رویش را بازآفرینی می­‌کند تا بدین شکل نقاشی‌اش همگام با طبیعت، از بهار و استمرار آفرینش سخن گوید. اثر دو‌لته­‌ای حاضر نیز به خوبی ویژگی‌­های برشمرده را نشان می­‌دهد. رنگ‌­ها در این اثر به بیانی پر انرژی و تأثیرگذار رسیده‌­اند و در تناسب با خطوط نرم و نازکی که گاه از لابه‌­لای سطوح رنگی بیرون آمده، بر ویژگی‌­های موزون و فریبنده­ طبیعت تأکید دارند. خوب که نگاه کنیم، در پشت این طبیعت مرموز که گوشه‌­ای از آن برق آفتاب است و گوشه‌­ای دیگر پنهان در مه، تنه‌­های سال­خورده­ درختان به چشم می­‌خورد.
نقاشی‌های فریده لاشایی، درست همانند طبیعت‌ها و تنه درختان سلف او سهراب سپهری، در وضعیتی میان انتزاع و اشکال معناداری از طبیعت قرار گرفته‌اند تا نگاه بیننده را هر لحظه به سویی هدایت کند. در آبستره­‌های او، همچون این تابلو، خط ارزش بصری زیادی پیدا می‌­کند، به طوری که به موجب این خطوط قدرتمند و سیال است که اثر لحظاتی از انتزاع محض فاصله می­‌گیرد. نگاه لاشایی به طبیعت مفهومی است و نه توصیفی، و از همین روی در کار او کیفیت و نوع درخت هرگز مطرح نیست، بلکه مفهوم درخت و انرژی‌های بصری آن حائز اهمیت است.
«شاخص­‌ترین سیمای طبیعت در آثار لاشایی، هجوم طوفانی خطوط آزاد به روی لایه­‌های زیرین بوم، مشابه اشکال مبهمی از یک هیاهوی بی­‌پایان است. این کیفیت، تصویری کلی را در ذهن بیننده می­‌سازد که به همان اندازه که مشابه طبیعت است، برگرفته از هیجانات و احساسات درونی هنرمند نیز به نظر می­‌رسد. تصویری که بدین ترتیب با ضربه‌قلم­‌های آزاد و خطوط لجام گسیخته و مواج پدید می­‌آید، هزار توی هنرمند را به همان اندازه­ طبیعت اغوا‌کننده و در عین حال هراسناک نشان می­‌دهد. این رفتار پرشور و تا حدی ناخودآگاه، در واقع سپردن خویشتن به تابلوی نقاشی است، به جای احاطه و کنترل مدبرانه بر آن. حاصل کار نوعی نقاشی کنشی و رفتارگرا است که یادآور شیوه اکسپرسیونیسم انتزاعی و یا یک جلوه بومی آن است. در استمرار این روند، تابلوی نقاشی نیز به نوبه­ خود در اختیار مخاطبش قرار می­‌گیرد تا به اقتضای ادراک و احساس خویش به مکاشفه­ در آن بپردازد. بدین ترتیب نقاشی حلقه­ رابطی است بین ناخودآگاه هنرمند و تخیل مخاطب او. دقیقاً در همین نقطه نقاشی­‌های لاشایی همچون بازگشت به دوران کودکی لذت‌­بخش می‌­شود. دورانی که به جای درست و حرفه‌‎ای نقاشی کردن، بیشترین تخیل و خلاقیت را مصروف می­‌داشتیم. تابلوهای پرشور او به همین سیاق و خیلی راحت، بیننده را از محتوای بوم فراتر برده و به سوی هیجانات امیدبخش هنرمند سوق می‌دهد.»

فریده لاشایی (1391-1323)

فریده لاشایی مقدمات نقاشی را نزد جعفر پتگر آموخت، سپس به اتریش رفت و در آکادمی هنرهای تزیینی وین تحصیل کرد. مدتی به عنوان طراح کریستال در استودیو ریدل اتریش و استودیو رزنتال آلمان به کار پرداخت و آثار کریستال خود را در میلان نمایش داد (1346). در سال 1351 به ایران بازگشت و اولین نمایشگاه نقاشی‌اش را در گالری سیحون برپا کرد. از آن پس، آثارش را بارها به صورت انفرادی و گروهی در ایران، آلمان، امریکا و کشورهای دیگر به نمایش گذاشت. آثار او به عنوان عضو گروه نقاشان دنا از بدو شکل‌گیری این گروه در سال 1380 در کشورهای مختلف به نمایش درآمد. فریده لاشایی در عرصه ترجمه آثار مهم ادبی نیز چهره شناخته‌شده‌ای است. در سال 1394، بزرگترین نمایشگاه مروری بر آثار او در ایران در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد.