امضا: «aydin 2009» (پایین چپ روی هر لت)
گواش روی مقوا
دو لته‌ای، هر لت ۵8×۷7، در مجموع ۱۱6×۷7 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1388
پیشینه:
این اثر در اکتبر 2009 در حراج کریستیز دوبی ارایه شده است.

مجموعه «خاطرات انهدام»، برجسته‌ترین دوره آثار آیدین آغداشلوست که از دهه پنجاه خورشیدی تاکنون تداوم یافته و در حراج‌هایی معتبر چون بونامز لندن، کریستیز دوبی و حراج تهران در معرض دید و خرید بوده است. اثر «مرگ و زندگی» در این حراج، نماینده همین مجموعه است. این دوره، انهدام خاطراتی تصویری است که مخاطب نقاشی با آن قریب است، اما آیدین آغداشلو، این تصاویر را غریب می‌خواهد و می‌سازد و رفتاری پست‌مدرن را تبادر و حمل می‌کند. رجعت به گذشته و بازخوانی آن وجهی از پست‌مدرن است که در آثار آیدین آغداشلو، ویژه است.

در اثر پیش رو تنها صورت است که محو شده و آن‌هم نه کامل بلکه همراه با خطوطی که خشم و اندوه را توأم، نمایش می‌دهند. «مرگ» و «زندگی» این‌جا، تنها در مخدوش‌ساختن چهره، دچار تفاوت هستند؛ یعنی کارکرد مرگ، برای آن‌ که در حقیقت و با حقیقت زنده است و ردی از خود بر جهان حک کرده – در اجتماع، هنر و… – در همین حدود مؤثر و مفسّر است: یک روایت دقیق از عرفانِ ایرانی.

ظرافت در قلم‌گذاری‌های استادانه، در همخوانی نقاشی غرب و شرق و رنگ‌های درخشان و المان‌های نقاشی سنتی ایرانی ـ اسلامی، دو قاب ایستا را از دینامیکی زیبایی‌شناسانه سرشار ساخته و نورها، از افق‌هایی ماورایی، بر اثر تابیده‌اند؛ یکسان بر «مرگ» و «زندگی» که دو لَت طلوع و غروب خاکی‌اند.

آیدین آغداشلو، استاد تاریخ و نقد هنر ایران و جهان، پدرش از مهاجرین قفقاز بود. از کودکی نقاشی می‌کرد. در یازده‌سالگی، در رشت، از آثار محمدحبیب محمدی؛ و سپس در تهران از کلاس‌های نقاشی موسیو تیگران بازیل و بیوک احمری آموخت و آن‌گاه مدتی در دانشکده هنرهای زیبای تهران به تحصیل پرداخت. در دوره‌های آغازین، آثارش در عین و حین گرایش به رئالیسم، سوررئالیسمی پنهان همراه دارند، در ترکیب با مروری بر آثار رنسانس – از بوتیچلّی – تا بعد – تا دکریکو – و آن‌گاه تأمل و تحلیل آثار و المان‌های کهن ایران، آثار هنرمند را سبک‌مند و منحصر، تعریف و تفسیر می‌کنند.

آیدین آغداشلو، برآیند هنر دیروز و امروز را حمل می‌کند؛ آن‌چنان که در اثر «مرگ و زندگی» انهدام زیست، انسان معاصر و مصائب آن، با ایجاد فضایی رنسانسی و باشکوه، بیننده اثر را از تاریخ انسان و انسان تاریخی عبور می‌دهد. این یک‌ پارادوکس در جست‌وجوی معنای زیبایی است، اما زیبایی را تصویری متفاوت می‌بخشد.

آیدین آغداشلو، در کتاب «از خوشی‌ها و حسرت‌ها» می‌گوید: «… مانده‌ام و کار کرده‌ام و حاصل داده‌ام». سهمی ویژه از این حاصل، نقاشی‌های آیدین آغداشلوست.

آیدین آغداشلو (متولد 1319)

آیدین آغداشلو فعالیت حرفه‌ای خود را در نوجوانی با فعالیت در یک مؤسسه تبلیغاتی شروع کرد (1335). در سال 1338 وارد دانشکده هنرهای زیبای تهران شد، اما تحصیل را ناتمام رها کرد. نمایشگاه‌های انفرادی معدودی برپا کرده که نخستین آن در انجمن ایران و امریکا در تهران برگزار شد (1355)، اما آثارش در نمایشگاه‌های گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمده است. وی فعالیت نویسندگی را از سال 1342 آغاز کرد و تا به امروز بیش از صدها مقاله درباره هنر گذشته و معاصر ایران نوشته است. موزه رضا عباسی به سرپرستی او در سال 1355 برپا شد. کارشناسی آثار هنر قدیم ایران بخش دیگری از فعالیت‌های آغداشلوست.