امضاء: «Yektai 72» (پایین وسط)
رنگ‌روغن روی بوم
123×86 سانتی‌متر
تاریخ اثر: 1351

منوچهر یکتایی یکی از شناخته‌شده‌ترین و خوش‌اقبال‌ترین هنرمندان ایرانی در سطح بین‌المللی است که توانسته با تلفیق شاخصه‌های اکسپرسیونیست انتزاعی و هنر شرقی به بیانی زیبا، جسور و شخصی دست یابد. هرچند هنر وی محصول سال‌ها زندگی در فرانسه و امریکاست، اما نوع نگاه به موضوع، انتخاب سوژه و زاویه دید تماماً دل در گرو شرق دارد. ضربات سهمگین قلم‌مو بر پیکر تابلو، تلفیق بداهه رنگ‌ها بر روی بوم، استفاده از کاردک به‌جای قلم‌مو، به‌کارگیری رنگ‌های غلیظ و حجیم، انتخاب بوم‌های عظیم با کمپوزیسیون‌های نامتعارف همگی حاصل سال‌ها هنرورزی در مکتب‌های آوانگارد غربی است. بداهگی حاصل از نوعی مکاشفه و هجومی خودانگیخته بر بوم همه رهاورد اصالت شرقی و ایرانی یکتایی است. خیال شرقی در دستان هنرمند او به عصر حاضر کشانده می‌شود و در بیانی مدرن جلوه‌گری می‌کند و این چنین نقاشی‌های یکتایی، تجسم و بیانی جهانی می‌شود که گستره‌اش از شرق تا به غرب گسترده شده است.

سوژه غالب نقاشی‌های یکتایی، منظره و طبیعت بیجان است؛ اشکال آشنایی که در دستان هنرمند وی، به نقشمایه‌هایی دگرگون شده، تغییر فرم می‌دهند. فشار، اعوجاج و انرژی بی‌پایانی از دل هر خط و سطح بر ذهن مخاطب گسیل می‌گردد و این چنین فضایی انتزاعی از دل جهانی عینی زاده می‌شود.

تابلوهای منوچهر یکتایی، از نوع نقاشی کنشی و عمل‌گراست که رفتار هنرمند به هنگام نقاشی را در خود منجمد کرده‌اند؛ انرژی متجسد شده در حرکات سریع قلم‌مو، همراه با نوعی تشویش و سرعت اجرا، به بهترین نحو رفتار هنرمند به هنگام نقاشی را بازآفرینی می‌کند.

اثر حاضر به خوبی بیانگر ویژگی‌های سبکی منوچهر یکتایی و رفتار او با رنگ، بافت و بازی‌های تصویری بر سطح بوم است. ویژگی‌هایی که در بیش از چند دهه، به شاخصه‌های آشنا و همیشگی آثار یکتایی تبدیل شده است. وی در این اثر مثل همیشه بر کاربست رنگ‌های پر غشا، غلیظ و جسمانی تأکید دارد. استفاده از رنگ‌های اینچنین تأثیرگذار و فضای رنگی پُرجانی که ساخت آن سهل و ممتنع به نظر می‌رسد را باید امضای شخصی هنرمند قلمداد کرد. فضای منفی در این اثر و به طور کلی در آثار یکتایی، همان‌قدر تأثیرگذار است که رنگ‌های جسور و پر احساس او. به عبارت دیگر او از فضای منفی و روشنی‌هایی که گستردگی قابل توجهی بر سطح بوم دارد، در جهت تأکید هر چه بیشتر بر رنگ‌های جسمانی خود بهره می‌گیرد.

منوچهر یکتایی (1398-1299)

منوچهر یکتایی تحصیل در دانشکده هنرهای زیبای تهران را نیمه‌کاره رها کرد و عازم امریکا شد (1323). در سال 1326 زیر نظر اوزنفان تحصیل را در مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس (بوزار) و سپس امریکا ادامه داد. اولین نمایشگاه انفرادی خود را در گالری بورگنیخت در نیویورک برپا کرد و پس از آن آثارش را در شهرهای واشنگتن، شیکاگو و بالتیمور به تماشا گذاشت (1333). اواسط دهه سی، در نمایشگاه‌های گروهی اکسپرسیونیست‌های انتزاع‌گرای مکتب نیویورک در گالری استیبل شرکت کرد و کارهایش چنان مورد توجه قرار گرفت که موزه مدرن آرت نیویورک ضمن خریداری اثر او، آن اثر را به مدت دو سال در شهرهای مختلف امریکا به تماشا گذارد. آثار یکتایی نخستین بار در تهران در گالری زند به نمایش درآمد (1349).