در تاریخ نقاشی معاصر ایران انگشت‌شمار نقاشانی بوده‌اند که کارماده‌ای غیر از رنگ را در آثارشان به کار برده‌اند. در این بین هنرمندانی همچون مارکو گریگوریان، پرویز کلانتری و غلامحسین نامی از کاهگل برای بیان هنری و گسترش ظرفیت نقاشانه بهره برده‌اند. پرویز کلانتری نقاشی است که در آثارش به زندگی مردم اقوام ایرانی و معماری ایرانی اهمیت بسیار می‌داد و در نقاشی‌ها و تصویرسازی‌هایش شکلی از زیست ساده مردم شهر و روستا را به تصویر می‌کشید. آثار او یکی از ایرانی‌ترین نقاشی‌ها در تاریخ هنر معاصر است، زیرا او هویت انسان ایرانی را در قالب معماری و ابنیه ایرانی، رسم‌ورسوم و آداب اجتماعی مردم، اسطوره‌های کهن ایرانی، روایات مردم کوچه و بازار، نقشمایه‌های مذهبی، داستان‌های قرآنی، مشاهیر ایرانی، خط فارسی، کاشی، سقاخانه‌ها، نقوش چاپ‌سنگی، داستان‌های عامیانه، اشعار و ادبیات فارسی و اقوام ایرانی همچون عشایر دستمایه کار خود قرار داده است. ریشه این نگاه مردم‌محور و روایت ایران‌شناسانه را باید در همکاری او با موزه مردم‌شناسی در دهه 60 خورشیدی دانست که منجر به تولید مجموعه «همراه با عشایر ایران» شد. پرویز کلانتری پیشتر نیز نزدیک به ده سال در سفرهای متعددش به کاشان با دانشجویان معماری به درک وجوه معمارانه بناهای کویری دست می‌یابد و در این سفرها در تماشای ابنیه خشت و گلی به استفاده از کاهگل روی می‌آورد.

کلانتری از هنرمندانی است که زمینه آثارش را به رنگ خاک یعنی رنگ کرم و قهوه‌ای روشن می‌سازد. این رنگ هم در نقاشی‌هایش و هم در آثار کاهگلی او خودنمایی می‌کند. زمینه‌ای آرام و ملایم که به مشخصه ‌بارز آثارش بدل شده است. خاک نمادی از سرزمین است و سرزمین به مثابه مادری است که فرزند را می‌پروراند. او در نگاه به سرزمین مادری از فرم‌های منعطف و مواج بهره می‌برد تا عطوفت مادرانه این کهن‌دیار را به مخاطب بنمایاند. در آثارش معماری ایرانیِ پهنه‌های کویری و نمایش زیست ساده اما شکوهمند روستایی ایران به ترسیم چشم‌اندازهایی بدیع و مختص به خود منتهی شد. در این نقاشی‌ها زمان در یک ابدیت بی‌انتها ثابت می‌ماند که این خود بازنمایی تصویری است که از جاودانگی فرهنگی سرزمین ایران در ذهن‌ها مانده است.

در نقاشی‌های او خط‌های مورب و فرم‌های مدور همان هندسه سازنده این آثار است که در بازی نور و رنگ شکل می‌گیرد و نقاش با گذاشتن فام‌های رنگین از یک تونالیته رنگی، سایه‌ها و حجم‌ها را می‌پردازد. اگر چه در برخی از آثارش با چند خط ساده کلیت طرح را می‌سازد اما در اثر حاضر که مربوط به سال 1352 است، با به کارگیری یک تک‌رنگ و ایجاد سایه، کلیت اثر را ساخته است. ساده‌سازی فرم بصری، نرمی خطوط و سایه‌های ملایم از مشخصه‌های اصلی آثار او در دهه 50 خورشیدی است. ضمن این‌که بعدتر ابنیه در آثارش در یک دورنمای وسیعتری جای گرفت و کلانتری از یک نگاه بسته و نزدیک به سمت زاویه دیدی فراخ‌تر از وسعت کویر پیش رفت.

پرویز کلانتری (1395-1310)

پرویز کلانتری در رشته نقاشی از دانشکده هنرهای زیبای تهران فارغ‌التحصیل شد (1338). نخستین بار نقاشی‌هایش را در یک نمایشگاه گروهی در گالری استتیک معرفی کرد (1330). در همکاری با مؤسسه فرانکلین و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، علاوه بر طراحی جلد کتاب‌های جیبی، تصویرگری کتاب‌های درسی و کتاب‌های کودکان مدتی مدیریت کلاس‌های آموزش هنر را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برعهده داشت (1357-1347). آثارش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمد. یکی از آثار کلانتری در ساختمان سازمان ملل در نایروبی نصب شده است. او در سال‌های اخیر فعالیت چشمگیری در زمینه نوشتن قصه و دیگر مقوله‌های نویسندگی داشت.