ترکیب مواد روی بوم
70×100 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1387
- اثر حاضر در کتاب «گزیده آثار پرویز کلانتری» (ص 46) انتشارات نظر (1388) به چاپ رسیده است.

آثار تعدادی از نقاشان نوسنت‌گرای نسل دوم در رجعت به بن‌مایه‌های بومی در اوایل دهه 1340، «مکتب سقاخانه» نام گرفت. با آن‌که تعداد اندکی از آن‌ها به طور مستقیم به «سقاخانه» اشاره دارند. سال‌ها بعد پرویز کلانتری در تمام طول عمر پربار هنری‌اش بر بومی‌سازی مولفه‌های مدرنیستی و التقاط آن با فرهنگ برآمده از سرزمین مادری تأکید می‌ورزید و در پی مطالعه «مکتب سقاخانه»، آثاری را بالهام از مفهوم سقاخانه پدید آورد. سقاخانه یکی از ملحقات بنا بود که در معماری دوران گذشته به‌خصوص عصر صفویه در ابتدا به قصد آب دادن به رهگذران تشنه و برای قُرب به خدا ساخته می‌شد، اما با گذر زمان انگاره‌های گوناگونی بدان افزوده شد که کارکرد آن را از امری کاربردی به مکانی مذهبی و متبرکه تغییر داد.

یکی از عناصر آثار پرویز کلانتری استفاده از نقش‌پردازی کاشی‌های رنگارنگ ایرانی است که به واسطه هم‌نشینی با رنگ اخرایی کاهگل درخشش و جلوه‌ای افزون می‌یابند. پافشاری کلانتری بر عنصر گِل در دو ساحت جلوه‌گر می‌شود، یکی معماری و دیگری کاشی که زینت‌بخش بناست. تکرار این عنصر در نقاشی‌های ادوار گوناگون کلانتری وجهی مفهومی می‌یابد که مرز نقاشی‌های او را از هنر مدرنیستی دور و به ایده‌گرایی بیانی هنر معاصر نزدیک می‌کند.

اثر حاضر جدای از مضمون خود که یک سقاخانه را در معنای سنتی آن بازنمایی می‌کند، بازنمودی نو از موجودیت انسانی است. تن، به سان بستر بوم از گل، ساخته شده و دل، این جایگاه لطیف‌ترین و شاعرانه‌ترین احساسات محل حضور خداوند است. رازها و آرزوها بر دل بند زده شده و چه امیدها که بر آن بسته نشده است. صافیِ دل، نمادی از روز قیامت است که فرشته اسرافیل در صور می‌دمد و دم مسیحایی او مرغ جان را دوباره حیات می‌بخشد. نگاه شاعرانه و رویاپردازی‌های کودکانه به عنوان یک اصل دیگر در هنر کلانتری باعث می‌شود در تجسم این کاشی‌نگاری روز قیامت خبری از اشقیا و گنه‌کاران روز واپسین نباشد. مهر صادقانه در بیان کلانتری امیدبخش و پرنشاط است و آرامش نقاشی‌های کویری او این بار در حذف این بدی‌ها جلوه‌گر می‌شود. نوع خوانش و تجسم اثر حاضر به واسطه عامه‌نگاری تعمدانه در تجسم فرشته به چهره خورشیدخانم‌های قاجاری در کنار کاربست وردها، دعاها، عرضه‌نویسی‌ها و طلسم‌های علوم غریبه، جنسی از هنر پاپ به اثر می‌بخشد که برای مخاطب ایرانی یادآور بن‌مایه‌هایی از فرهنگ و سنت روزگار کهن است.

پرویز کلانتری (1395-1310)

پرویز کلانتری در رشته نقاشی از دانشکده هنرهای زیبای تهران فارغ‌التحصیل شد (1338). نخستین بار نقاشی‌هایش را در یک نمایشگاه گروهی در گالری استتیک معرفی کرد (1330). در همکاری با مؤسسه فرانکلین و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، علاوه بر طراحی جلد کتاب‌های جیبی، تصویرگری کتاب‌های درسی و کتاب‌های کودکان مدتی مدیریت کلاس‌های آموزش هنر را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برعهده داشت (1357-1347). آثارش در نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی متعدد در ایران و دیگر کشورها به نمایش درآمد. یکی از آثار کلانتری در ساختمان سازمان ملل در نایروبی نصب شده است. او در سال‌های آخر فعالیت چشمگیری در زمینه نوشتن قصه و دیگر مقوله‌های نویسندگی داشت.