حسین کاظمی از هنرمندان پیشگام جنبش نوگرای ایرانی بود که با تکیه بر بینش‌های شرقی به مدرنیسم غربی روی آورد و در تمامی ادوار کاری خود، این وفاداری به ساحت اندیشه شرقی را حفظ کرد.

در آثار دوران اولیه کاظمی که ماحصل تحصیل در دانشکده هنرهای زیباست، دو گرایش غالب دیده می‌شود: نخست نقاشی‌های واقع‌گرایانه به روش امپرسیونیستی و دیگر تصویرگری‌های شاعرانه که برگرفته از نگارگری ایرانی به‌ویژه مکتب اصفهان دوران صفوی است که اثر حاضر به گروه دوم تعلق دارد. کاظمی از آثار این دوره خود نمایشگاهی در سال 1333 در پاریس برپا می‌کند و در نامه‌ای به یکی از دوستانش می‌نویسد: «تم‌های نقاشی‌هایم روی همان کارهایی بود که در تهران شروع کرده بودم. اگر یادت باشد روی موومان‌های مینیاتور خودمان است».

او همچون دیگر هم‌نسلانش در آستانه دهه سی شمسی با رویکردی فیگوراتیو، به نقاشی پیکرنما روی آورد. حاصل این تجربه ساده‌سازی اشکال و کاربست موضوعات و نقشمایه‌های ملهم از هنر قومی و روستایی بود. کاظمی همچون جليل ضیاءپور و محمود جوادی‌پور در آغاز به سراغ داستان‌های فولکلور و بازنمایی زندگی مردان و زنان بومی ایران رفت و مضامین ایلیاتی را به گونه‌ای تمثیلی در نخستین کارهایش دستمایه کار قرار داد.

اثر حاضر اهمیت خود را در درک موقعیت نقاش و نقاشی و زمینه‌های شکل‌گیری زبان نوین نقاشی ایران در آستانه ورود مدرنیسم می‌یابد. از این جهت نقاشی پیش‌رو علاوه بر کارکرد اجتماعی‌اش نمونه‌ای شاخص از زیبایی‌شناسی کاظمی و چگونگی رفتار هنرمند با شکل، رنگ و فضا در نخستین سال‌های فعالیت حرفه‌ای او در مقام یک نقاش تمام‌عیار است.

رویین پاکباز، مورخ هنر درباره این دوره از آثار هنرمند می‌نویسد: «کاظمی در آغاز جست‌وجوهایش می‌کوشید عناصری از نگارگری ایرانی را در کار خود وارد کند. در این مرحله، سخت تحت‌تأثیر مکتب اصفهان بود و غالباً مضمون‌های تغزلی را با استفاده مبالغه‌آمیز از خطوط منحنی به تصویر می‌کشید. جلال آل‌احمد این گروه از آثار کاظمی را ساقیانه نامید». اثر حاضر به مثابه تجربه‌ای مدرنیستی از هنرمندی ایرانی است که تلاش می‌کند گذشته فرهنگی خود را به تجربه زیسته‌اش در دوران مدرن پیوند دهد و هویتی نو بیافریند.

حسین کاظمی (1375-1303)

حسین کاظمی از دانشکده هنرهای زیبای تهران فارغ‌التحصیل شد (1324). همین سال با چند اثر، از جمله تکچهره‌ای از صادق هدایت در نمایشگاه انجمن فرهنگی ایران و شوروی شرکت کرد. به اتفاق محمود جوادی‌پور و هوشنگ آجودانی نگارخانه آپادانا را بنیاد نهاد (1328) و مجموعه‌ای از نقاشی‌هایش را در آن جا به تماشا گذاشت (1329). وی سپس برای مطالعه و هنرآموزی به فرانسه رفت. طی اقامت طولانی در پاریس به معرفی کارهای خود پرداخت. کاظمی پس از بازگشت به ایران، آثارش را در تالار رضا عباسی نمایش داد. آثارش به بینال‌های تهران و ونیز راه یافت. چند سال ریاست هنرستان‌های هنرهای زیبا در تبریز و تهران را برعهده داشت (1346-1337). او در هنرکده هنرهای تزیینی درس می‌داد و مدتی نیز سرپرستی این هنرکده را برعهده گرفت. کاظمی در سال 1359 برای اقامت دایمی به پاریس مهاجرت کرد و در همان‌جا درگذشت. در سال 1379، بزرگترین نمایشگاه او با عنوان «بریادماندگان» در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد.